02/02/2019

Tổng kết 02 năm triển khai các mô hình phát triển văn hóa đọc tại Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (2017-2018)

Ngày 31/12/2015, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) có công văn số 6841/BGD&ĐT-GDTX về việc đổi mới thư viện và phát triển văn hóa đọc trong nhà trường phổ thông, mầm non. Ngày 15/01/2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) và Bộ GD&ĐT đã triển khai Chương trình phối hợp công tác số 122/CTPH - BVHTTDL-BGDĐT, về đẩy mạnh các hoạt động giáo dục, học tập suốt đời trong các thư viện giai đoạn 2016 - 2020. Đặc biệt, ngày 15 tháng 03 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 239/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển Văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Trên tinh thần đó, thư viện cả nước nói chung và Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) nói riêng đã tổ chức nhiều hoạt động phong phú, hấp dẫn. Trong đó, việc nghiên cứu tổ chức các mô hình phát triển văn hóa đọc trong thanh thiếu niên, nhất là sinh viên, học sinh - thế hệ tương lai của đất nước.

Với mục tiêu tăng cường phục vụ việc đọc sách báo trong thanh thiếu niên, tạo điều kiện để sinh viên, học sinh tiếp cận tài liệu một cách thuận lợi, phù hợp với điều kiện học tập và quỹ thời gian; đồng thời, tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích, “vui học - học vui” với các hoạt động có liên quan mật thiết với sách báo, giúp sinh viên, học sinh đến với việc đọc sách một cách hào hứng, vui tươi và phấn khởi. Qua đó, từng bước giáo dục, hướng dẫn kỹ năng đọc và nâng cao văn hóa đọc trong sinh viên, học sinh. Mặt khác, hỗ trợ, bồi dưỡng và nâng cao năng lực giáo dục, học tập trong một số môn học. Trên cơ sở khảo sát nhu cầu người đọc và điều kiện thực tế hiện có của đơn vị, từ tháng 10/2017, Thư viện tỉnh BR-VT đã lần lượt tiến hành ký kết liên tịch với các đơn vị trường học và triển khai nhiều mô hình phát triển văn hóa đọc đa dạng, hấp dẫn.

Mở đầuChương trình Ngoại khóa dành cho học sinh với các nội dung “Vui đọc sách - Vui nhận quà”, Chuyên đề “Chơi mà học - Học mà chơi”, “Đố vui kiến thức” thông qua nhiều hình thức (Phần mềm Kahoot, gameshow, trò chơi…), Viết cảm nhận/ giới thiệu/ thuyết trình về sách, Sân chơi “Rèn luyện kỹ năng sống”, “Khéo tay hay làm”, Sinh hoạt chuyên đề về lịch sử Việt Nam, quê hương BR-VT, môi trường, thế giới động vật, khoa học vũ trụ, thế giới quanh ta…

Sinh hoạt ngoại khóa tại phòng Thiếu nhi Thư viện tỉnh BR-VT

Thứ haiChương trình Thực hành tiếng Anh miễn phí tại Thư viện tỉnh BR-VT. Đây chính là không gian thực hành tiếng Anh thoải mái, an toàn và thân thiện, giúp người dân phá bỏ rào cản ngôn ngữ khi giao tiếp bằng tiếng Anh với người nước ngoài; đồng thời, khai thác hiệu quả nguồn tài liệu tiếng Anh cũng như tăng cường sử dụng nguồn tài liệu tiếng Việt của thư viện một cách có định hướng. Đội ngũ tình nguyện viên có cơ hội trau dồi về khả năng ngoại ngữ, kỹ năng làm việc nhóm và đóng góp sức mình vào sự phát triển của cộng đồng. Thông qua chương trình này, Thư viện tỉnh BR-VT quảng bá rộng rãi, thu hút người dân đến đọc sách và sử dụng các dịch vụ thư viện. Bên cạnh đó, Thư viện tỉnh BR-VT còn hỗ trợ hướng dẫn học sinh giỏi cho Trường THPT Bà Rịa; Trường THCS Nguyễn Trãi, Trường THCS Kim Đồng… tổ chức Câu lạc bộ Tiếng Anh tại trường.

Thực hành Tiếng Anh miễn phí tại Thư viện tỉnh BR-VT

Thứ ba, Chương trình “Hè vui đọc sách” được tổ chức vào dịp hè từ 01/6 đến 31/07/2018 tại Thư viện tỉnh BR-VT (sáng thứ 3 và thứ 5 hàng tuần) với nhiều nội dung đa dạng, hấp dẫn nhằm thu hút và khuyến khích thanh thiếu niên đến đọc sách tại thư viện. Chương trình được sự hỗ trợ của 50 tình nguyện viên, là sinh viên, học sinh trên địa bàn tỉnh, giúp tăng thêm nguồn nhân lực trong công tác tổ chức. Bên cạnh các hoạt động tương tác thú vị về sách, các hoạt động như bổ trợ kiến thức cho học sinh, điểm sách theo hình thức báo tường và quyên góp sách đã được đưa vào chương trình, tạo nên những nét mới mẽ và thu hút đông đảo bạn đọc tham gia.

Thứ tư, Xây dựng Tủ sách Ngoại văn ở một số trường THPT tại TP. Vũng Tàu. Mô hình này nhằm phát huy nguồn sách ngoại văn được tài trợ từ Quỹ Châu Á, Hội đồng Anh… giúp khai thác và phục vụ bạn đọc hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi cho một số đối tượng người đọc, nhất là sinh viên, học sinh được tiếp cận những ấn phẩm có giá trị bằng tiếng nước ngoài. Đồng thời, quảng bá vốn tài liệu của thư viện, tạo sự kết nối với các đơn vị hữu quan trong việc phục vụ sách báo, góp phần xây dựng và phát triển mạng lưới thư viện trên địa bàn tỉnh BR-VT.

Thứ năm, Tổ chức các Sự kiện về sách nhằm đẩy mạnh công tác tuyên truyền về việc đọc sách cũng như quảng bá Thư viện tỉnh BR-VT trong chuỗi các hoạt động phát triển văn hóa đọc. Tạo sân chơi lành mạnh, thiết thực về sách cho giới trẻ, hình thành thói quen đọc sách và học tập tại thư viện cho sinh viên, học sinh. Thư viện tỉnh BR-VT đã tổ chức các sự kiện về văn hóa đọc, các buổi sinh hoạt chuyên đề, giao lưu tác giả, tác phẩm, giao lưu văn hóa và kinh nghiệm học tập, lễ hội… dành cho thanh thiếu niên cũng như các đối tượng bạn đọc khác nhân kỷ niệm các ngày lễ lớn (Ngày Sách Việt Nam, Ngày Sách và Bản quyền thế giới; Ngày Quốc tế Thiếu nhi, Tết Nguyên Đán…).

Thứ sáu, Đẩy mạnh công tác tổ chức các Ngày Hội Đọc sách”“Phục vụ Lưu động”. Với phương châm “Sách đi tìm người đọc”, Thư viện tỉnh BR-VT phối hợp với các trường học, trung tâm văn hóa học tập cộng đồng, thư viện cơ sở phục vụ đọc sách phù hợp với đặc điểm, điều kiện và nhu cầu thực tế của sinh viên, học sinh. Thông thường, nội dung trong các buổi phục vụ gồm: Đọc sách kết hợp với các sân chơi bổ ích về sách chuyên sâu cho từng khối lớp như kể chuyện theo sách, kể chuyện kết hợp vẽ tranh, kể chuyện kết hợp cắt dán, vẽ tranh theo sách, viết bài cảm nhận về sách, đố vui kiến thức, hoạt động nhóm, kỹ năng sống, gấp giấy thủ công... Mô hình này giúp trang bị kỹ năng chọn và đọc sách hiệu quả với định hướng giáo dục cao, khuyến khích đọc sách, biết bảo quản sách và có lòng yêu quý sách. Qua đó, xây dựng và phát triển văn hóa đọc một cách thường xuyên và có chiều sâu.

Ngày hội đọc sách tại trường học

Thứ bảy, Tổ chức các “Cuộc thi về sách” tại trường học như: Cuộc thi “Quyển sách tôi yêu” với nội dung viết bài cảm nhận về sách; Cuộc thi “Vẽ tranh” theo sách hoặc chủ đề mà học sinh cảm nhận qua việc đọc sách; Cuộc thi “Giới thiệu sách” bằng hình thức Book trailers, Video Clip; Cuộc thi Xếp sách nghệ thuật. Đây là một trong những mô hình mới được Thư viện tỉnh BR-VT đưa vào tổ chức gần đây.

Thứ tám, Chương trình “Tặng thẻ miễn phí” cho sinh viên, học sinh nhằm thu hút bạn đọc sử dụng các nguồn lực thông tin Thư viện tỉnh BR-VT; đồng thời, tạo điều kiện cho những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn được hưởng thụ các dịch vụ văn hóa, cụ thể là được tham gia hoạt động đọc sách một cách thuận lợi tại thư viện. Đối tượng ưu tiên tặng thẻ miễn phí là sinh viên, học sinh giỏi và cán bộ, giáo viên các trường học có chương trình ký kết liên tịch, các trường có trụ sở gần thư viện; bạn đọc tích cực ở thư viện cơ sở; thành viên Câu lạc bộ Tiếng Anh…

Việc triển khai các mô hình phát triển văn hóa đọc đã đi được một chặng đường hơn 01 năm trong cuộc hành trình lâu dài khơi dậy tình yêu với sách cho thanh thiếu niên nói riêng và người dân BR-VT nói chung. Các hoạt động về sách và thư viện được phát động, triển khai trong toàn tỉnh thông qua chủ trương của các sở, ban, ngành. Công tác quảng bá, truyền thông được thực hiện tốt, nhanh chóng và hiệu quả. Bằng sự mạnh dạn đổi mới mọi mặt, với những nỗ lực hết mình của tập thể cán bộ Thư viện tỉnh BR-VT có trình độ chuyên môn, nhiệt huyết, sáng tạo và chịu khó học hỏi, cùng với sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị hữu quan, đặc biệt là Ban Giám hiệu các trường, thầy cô giáo và đông đảo học sinh, công tác tổ chức các mô hình đã bước đầu đạt những thành quả đáng kể.


Số liệu thống kê từ (từ tháng 10/2017 - 12/2018)

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, đơn vị đã gặp một số khó khăn nhất định. Kinh phí bị cắt giảm nhiều trong khi các hoạt động xây dựng, phát triển văn hóa đọc ngày càng nhiều và tổ chức dày đặc. Vốn tài liệu của Thư viện tỉnh BR-VT hiện nay còn nhiều hạn chế, không đủ để đáp ứng nhu cầu luân chuyển, phục vụ tại các trường trên địa bàn tỉnh. Xe ô tô chuyên chở sách phục vụ tại các trường học và đưa đón học sinh đến Thư viện đã gần hết thời hạn sử dụng. Lịch hoạt động của các chương trình đôi khi bị động do phụ thuộc vào lịch học và làm việc của các trường, dẫn đến có một số chương trình diễn ra không thường xuyên như kế hoạch, đặc biệt là chương trình ngoại khóa.

Về phía trường học, cán bộ thư viện tại một vài nơi còn nhiều hạn chế trong công tác phối hợp thực hiện, chưa thật sự nỗ lực trong những hoạt động phục vụ tại trường. Nhân sự thường kiêm nhiệm, kinh nghiệm quản lý và tổ chức các hoạt động về thư viện còn hạn chế. Vốn tài liệu trong các thư viện trường học còn ít, đơn điệu và chưa phong phú, chủ yếu là sách giáo khoa, sách tham khảo cho các môn học. Không gian thư viện một số trường chưa được chú trọng, thời gian và cách thức tổ chức phục vụ chưa thường xuyên, thân thiện và hiệu quả. Hầu như sách được để trong tủ và khóa lại.

Nhìn chung, trong thời gian qua, các mô hình phát triển văn hóa đọc của Thư viện tỉnh BR-VT đã bước đầu có tác động lớn đến nhận thức của bạn đọc thanh thiếu niên, đặc biệt là đối tượng sinh viên, học sinh. Thông qua các nội dung hoạt động đã thu hút một lượng lớn độc giả đến đọc sách và tham gia vào các hoạt động do thư viện tổ chức. Cũng từ đó, sự kết nối giữa Thư viện tỉnh BR-VT với các cá nhân, đơn vị hữu quan trở nên khắng khít hơn. Nhiều trường học đã chủ động liên hệ để phối hợp tổ chức thêm nhiều chương trình phục vụ sách báo cho học sinh. Hoạt động của Thư viện tỉnh BR-VT được mở rộng và tăng cường công tác quảng bá trên địa bàn tỉnh.

Phát triển văn hóa đọc trong thanh thiếu niên, cho người Việt Nam nói chung và BR-VT nói riêng là mục tiêu quan trọng mang tầm quốc gia, là sự nghiệp mang tính lâu dài. Trong thời gian tới, Thư viện tỉnh BR-VT sẽ tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa nhiều mô hình phát triển văn hóa đọc, góp phần khẳng định vị thế của một đơn vị giáo dục ngoài nhà trường. Để thực hiện được nhiệm vụ này, Thư viện tỉnh BR-VT sẽ tiếp tục nhận được ngày càng nhiều sự quan tâm, hưởng ứng và đóng góp tích cực của các cá nhân, ban ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội… cùng nhau chung tay góp sức nhằm xây dựng một xã hội học tập, văn minh và một quốc gia phát triển bền vững.

Huyền Trang - Ánh Tuyết

Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu